;W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Szczegółowe informacje znajdują się w POLITYCE PRYWATNOŚCI I WYKORZYSTYWANIA PLIKÓW COOKIES. OK, rozumiem

Polskie Towarzystwo Parazytologiczne

    



Prof. dr hab. Wincenty Lesław Wiśniewski

Przewodniczący Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, przewodniczący Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, sekretarz IV Wydziału Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, zastępca Sekretarza Generalnego TNW, współorganizator i sekretarz Komitetu Parazytologii PAN. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

©Fot. Wiadomości Parazytologiczne 2008, 54: 267–271

Profesor Wincenty Lesław Wiśniewski urodził się w roku 1904 w Dobromilu (dawne województwo lwowskie). Do szkół powszechnych uczęszczał we Lwowie i w Wiedniu, a do średnich w Białej i we Lwowie.

Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1923 roku w gimnazjum im. H. Jordana we Lwowie. W roku 1923 rozpoczął studia biologiczne na Uniwersytecie Warszawskim gdzie specjalizował się pod kierunkiem profesora Konstantego Janickiego. W latach 1927−1932 pracował jako młodszy asystent w Katedrze Zoologii i Anatomii Zwierząt na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej. Stopień doktora filozofii uzyskał w 1930 roku na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Rok później, dzięki rocznemu stypendium Funduszu Kultury Narodowej, rozpoczął badania nad pasożytami ryb w Jugosławii. W 1933 roku uzyskał ponownie roczne stypendium Funduszu Kultury Narodowej, tym razem na badania fauny cerkarii na Polesiu. W 1934 roku został mianowany starszym asystentem w Katedrze Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego. W roku 1937 na Uniwersytecie Warszawskim uzyskał habilitację z zoologii.

W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany do wojska. Całą kampanię wojenną przebył w 79. pułku piechoty, który walczył w ramach Armii generała Franciszka Kleeberga. Pod Kockiem dostał się do niemieckiej niewoli, z której po paru dniach udało mu się zbiec. Po kapitulacji Warszawy podjął próbę przedostania się do Francji z zamiarem wstąpienia do powstających tam polskich formacji wojskowych. W styczniu 1940 roku został aresztowany i osadzony w więzieniu, początkowo w Skolem, a następnie w Stryju i Charkowie. Za usiłowanie przejścia granicy został skazany na 3 lata obozu pracy. Dzięki umowie polsko-radzieckiej (Sikorski−Majski) z lipca 1941 roku, został zwolniony z obozu w Archangielsku. Następnie dotarł do Taszkientu, gdzie w generał Władysław Anders organizował Polskie Siły Zbrojne i wstąpił do wojska. Przebył w tej armii służbę w Persji, Palestynie, Egipcie i w czasie kampanii we Włoszech. Armię opuścił w stopniu porucznika.  W grudniu 1946 został ewakuowany do Anglii i zdemobilizowany w maju 1947 roku. Zaraz po demobilizacji, powrócił do kraju.

W 1947 roku, profesor Wiśniewski rozpoczął pracę na Uniwersytecie Warszawskim jako docent etatowy, obejmując Zakład Zoologii. Rok później, został mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Zoologii Ogólnej, która została przemianowana na Katedrę Biologii, obejmującą sześć zakładów, w tym Zakład Parazytologii. Profesor  Wiśniewski pełnił liczne funkcje organizacyjne: był kierownikiem dydaktycznym kierunku biologicznego na Wydziale Matematyczno−Przyrodniczym, prodziekanem tego Wydziału, a także organizatorem Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, a następnie dziekanem tego Wydziału (1951-1952). Wykładał na kursach dla młodej kadry w Dziwnowie i Kortowie. Intensywnie działał też w Towarzystwach Naukowych, będąc przewodniczącym Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, przewodniczącym Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, sekretarzem IV Wydziału Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1948–1952) i zastępcą Sekretarza Generalnego TNW, a także współorganizatorem Komitetu Parazytologii PAN, a od 1952 roku jego sekretarzem naukowym. W roku 1956 otrzymał Złoty Krzyż Zasługi za działalność w Towarzystwie Wiedzy Powszechnej.

Powojenna działalność naukowa profesora Wiśniewskiego koncentrowała się wokół biocenozy jeziornej nie tylko pod kątem występowania w niej pasożytów, ale też zależności fauny od typu limnologicznego zbiornika. Były to zagadnienia zupełnie nowe, wcześniej nie podejmowane przez nikogo. Miał to być obraz krążenia pasożytów w biocenozie jeziornej poprzez dobór żywicieli w kolejnych fazach cyklu rozwojowego. W swoim długofalowym programie naukowym profesor Wiśniewski przewidywał wykorzystanie trzech typów zbiorników wodnych: silnie zeutrofizowane jezioro Drużno, mezotroficzne jezioro Gołdapiwo i zachowujące jeszcze charakter oligotroficzny jezioro Północne Mamry. Rezultaty pierwszych trzech lat pracy nad jeziorem Drużno zostały opublikowane w 1958 roku w sześciu pracach szczegółowych, a ogólniejsze wyniki ogłosił w pracy „Zagadnienia biocenotyczne w parazytologii”. Opracowanie pozostałych jezior i podsumowanie osiągniętych wyników uniemożliwiła przedwczesna śmierć profesora. Materiały z Gołdapiwa i Północnych Mamr opracowane zostały tylko w pracach szczegółowych przez współpracowników: Teresę Sulgostowską, Lenę Jarecką, Wandę Korpaczewską i Bożenę Grabdę−Kazubską. Te szeroko zakrojone badania ekologiczne do dziś budzą uznanie i zainteresowanie wielu badaczy. W opublikowanej w 2004 roku przez Geralda W. Escha książce „Parasites, people and sites. Essays on field parasitology”, autor powraca do badań profesora Wiśniewskiego nad eutroficznym jeziorem Drużno i jednoznacznie stwierdza, że wybiegają one daleko naprzód w porównaniu z ówczesnymi badaniami z zakresu parazytologii ekologicznej.

Dorobek naukowy profesora Wiśniewskiego obejmuje 35 publikacji (w tym 7 artykułów) i 7 opracowań redakcyjnych „Zeszytów problemowych Kosmosu. W swoich pracach opisał m. in.: nowy gatunek tasiemca - Archigetes cryptobothrius; opracował rodzaj Archigetes pod kątem anatomii, histogenezy, systematyki i biologii; opisał cykl rozwojowy Cyathocephalus truncatus; badał gatunki przywr w stadium metacerkarii i opisał nowe: Psilostomum progeneticum, Nicolla testiobliquum oraz Cyathocotyle opaca, a także nowe gatunki postacidorosłych: Crepidostoimum similie, Coitocoecum proawitum i cerkarię Cercaria dubia; opracował cykl rozwojowy przywry Parafasciolopsis fasciolaemorpha; a także opracował systematykę przywr z rodziny Coitocaecidae, w obrębie której utworzył nowe rodzaje Nicolla i Ozakia.

Profesor Wiśniewski zmarł 24 sierpnia 1958 roku w Węgorzewie (województwo warmińsko−mazurskie), w czasie badań terenowych prowadzonych nad jeziorem Mamry Północne we wsi Ogonki. Otrzymał pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Pochowany jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, kwatera II B 28, rząd 1, grób 11.



opracowanie: A. Cybulska
na podstawie: Niewiadomska K., Sulgostowska T. 2008. Prof. dr Wincenty L. Wiśniewski – sylwetka i działalność naukowa.
Wiadomości Parazytologiczne. 54: 267–271.